Plakat najczęściej kojarzy się z reklamą, zapowiedzią koncertu, filmu lub wydarzenia kulturalnego. Może jednak pełnić zupełnie inną funkcję – być samodzielnym dziełem sztuki, w którym równie ważne są słowo i obraz. Tak właśnie rozumie plakat poetycki Juliusz Erazm Bolek, pisarz, poeta i twórca eksperymentalnych form prezentowania literatury.
Jego prace łączą tekst poetycki z kompozycją graficzną. Kolor, układ liter, przestrzeń i obraz nie są jedynie ilustracją wiersza, lecz współtworzą jego znaczenie. Niekiedy wzmacniają przesłanie utworu, innym razem wprowadzają kontrast, skłaniając odbiorcę do poszukiwania kolejnych interpretacji.
Poezja, która nie chce pozostać na półce
Juliusz Erazm Bolek od dawna kwestionuje przekonanie, że naturalnym miejscem literatury jest wyłącznie książka. Jego artystyczne poszukiwania wynikają z potrzeby docierania z poezją do odbiorców, którzy niekoniecznie sięgają po tomiki wierszy.
Artysta wyrażał tę myśl w prowokacyjnej metaforze książek jako trumien dla wierszy i bibliotecznych regałów jako grobowców. Chodziło mu o przełamanie ograniczeń tradycyjnego obiegu literatury i przeniesienie poezji tam, gdzie toczy się codzienne życie.
Dlatego w jego dorobku znalazły się nie tylko klasyczne publikacje, lecz także plakaty, afisze, poezja konkretna i działania artystyczne wykorzystujące różne materiały oraz technologie.
Wiersze Bolka pojawiały się na samoprzylepnych wlepkach, obrusach, powłoczkach i płytach ceramicznych. Artysta malował je również na jezdniach, łączył z pantomimą i eksperymentował z pokazami multimedialnymi. W 2000 roku zorganizował w warszawskim Teatrze Małym pokaz, podczas którego teksty poetyckie wyświetlano za pomocą laserów.
Trzysta przystanków zamienionych w galerię
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych przedsięwzięć Juliusza Erazma Bolka była wystawa „Milion spojrzeń każdego dnia”, zorganizowana w Warszawie w 1997 roku.
Na 300 przystankach komunikacji miejskiej umieszczono wówczas jego plakaty poetyckie. Przez dwa miesiące mieszkańcy stolicy mogli obcować z wierszami podczas oczekiwania na autobus czy tramwaj. Wystawa była dostępna przez całą dobę, bez konieczności odwiedzania galerii lub kupowania biletu.
To przedsięwzięcie pokazało, że literatura może stać się częścią codziennego krajobrazu miasta. Plakaty trafiały nie tylko do osób zainteresowanych poezją, lecz także do przypadkowych przechodniów i pasażerów.
Dorobek artysty w tej dziedzinie został przedstawiony m.in. w albumach „Och! Ziemio Ty Moja!” oraz „Obrazy ze słów”. Wspólnie z graficzką dr Luizą Kwiatkowską Bolek opracował również 15 kalendarzy poetyckich.
Juliusz Erazm Bolek – poeta eksperymentujący z formą
Twórczość Bolka obejmuje kilkanaście książek, utwory poetyckie i przedsięwzięcia z pogranicza literatury oraz sztuk wizualnych.
Do jego najbardziej znanych publikacji należy polsko-angielski tom „Abracadabra”. Poemat „Sekrety życia. Kalendarz poetycki” został przetłumaczony na ponad 30 języków. Artysta ustanowił również rekord Guinnessa związany z wydaniem największego tomu wierszy.
Jest laureatem nagród i wyróżnień artystycznych, w tym Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Jego twórczości poświęcono dwa filmy dokumentalne: „Wlepkarz” w reżyserii Zbigniewa Kowalewskiego oraz „Poeta” w reżyserii Piotra Kulisiewicza.
Wystawa „Poezja w kolorach” stanowi kolejny etap tych poszukiwań. Tym razem publiczność zobaczy prace, w których znaczenie wiersza budowane jest nie tylko przez słowa, ale również przez ich wizualną formę.
Kama Zboralska kuratorką wystawy „Poezja w kolorach”
Kuratorką ekspozycji jest Kama Zboralska, promotorka polskiej sztuki współczesnej, autorka publikacji poświęconych artystom i rynkowi sztuki oraz dyrektorka artystyczna Warszawskich Targów Sztuki.
W swoim dorobku ma m.in. książki „101 polskich artystów współczesnych. Wybitnych, uznanych, debiutujących”, „Kierunek Sztuka” oraz „Kompas rzeźby. 114 polskich artystek i artystów”. Za działalność popularyzującą sztukę została wyróżniona nagrodą Ambasador Promocji Sztuki przyznawaną przez Instytut Biznesu.
Wystawa w Galerii DK „Zacisze” wpisuje się w działalność tej placówki, prezentującej twórczość zarówno uznanych artystów, jak i debiutantów. Galeria stawia na różnorodne formy wypowiedzi artystycznej, a także bezpośredni kontakt odbiorców ze sztuką.
„Poezja w kolorach”. Kiedy i gdzie można zobaczyć wystawę?
Wernisaż wystawy plakatów poetyckich Juliusza Erazma Bolka odbędzie się w niedzielę 15 listopada 2026 roku o godz. 18.30 w Galerii Domu Kultury „Zacisze” przy ul. Blokowej 1 w Warszawie.
Wstęp na wernisaż jest wolny.
Ekspozycja będzie dostępna od 15 listopada do 31 grudnia 2026 roku. Termin zwiedzania należy wcześniej uzgodnić telefonicznie z sekretariatem Domu Kultury „Zacisze” pod numerem 22 679 84 69.
Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie organizatora wystawy.
Wystawa daje okazję, by spojrzeć na poezję poza tradycyjnym tomikiem i przekonać się, jak tekst literacki zmienia się w kontakcie z kolorem, grafiką i przestrzenią.
Źródło: materiały Agencji Informacyjnej oraz Domu Kultury „Zacisze”.
