W obradach uczestniczyli posłowie i posłanki reprezentujący różne środowiska polityczne: Przewodnicząca Aleksandra Kot, która zainicjowała prace Zespołu, Izabela Bodnar, Robert Jagła, Barbara Okuła, Elżbieta Burkiewicz, Piotr Kandyba oraz Joanna Wicha.
– Bardzo się cieszę, że udało się zainicjować działalność Poselskiego Zespołu ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu i stworzyć przestrzeń do współpracy ponad politycznymi podziałami. Powstanie Koalicji „Inkluzywni w zatrudnianiu”, skupiającej przedstawicieli biznesu, organizacji społecznych i ekspertów, pokazuje, jak duża jest potrzeba konkretnych działań w tym obszarze. Wierzę, że dzięki wspólnej pracy będziemy mogli wypracować rozwiązania, które przełożą się na realne zwiększenie dostępności rynku pracy i lepsze wykorzystanie potencjału osób dziś zbyt często z niego wykluczanych – podkreśla Aleksandra Kot, przewodnicząca Poselskiego Zespołu ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu.
Rynek pracy potrzebuje nowych rozwiązań
Przedstawiona przez Koalicję diagnoza pokazuje skalę wyzwania: według danych Eurobarometru brak rąk do pracy dotyka 82 proc. polskich firm z sektora MŚP, podczas gdy średnia dla Unii Europejskiej wynosi 54 proc. Jednocześnie, według prognoz Polskiego Instytutu Ekonomicznego, do 2035 r. liczba pracowników w Polsce może zmniejszyć się o 2,1 mln, czyli o 12,6 proc. obecnie pracujących.
W tej sytuacji aktywizacja grup dotychczas pomijanych - pracowników 50+, kobiet wracających na rynek pracy po urodzeniu dzieci, osób przewlekle chorych i osób neuroatypowych - staje się zarówno społeczną potrzebą, jak i gospodarczą koniecznością.
Główny postulat: Fundusz na rzecz Inkluzywności w Zatrudnianiu
Podczas posiedzenia członkowie Koalicji oficjalnie zaprezentowali parlamentarzystom swój Manifest. Dokument wyznacza sześć kierunków działań, obejmujących m.in. dostrzeżenie niewidzialnych niepełnosprawności i trudności, opiekę bez barier, lepsze wykorzystanie dostępnych instrumentów, deregulację dla dostępności, adresowanie potrzeb pracowników oraz lokalną współpracę samorządów i przedsiębiorstw. Wśród kluczowych postulatów na pierwszy plan wysuwa się propozycja utworzenia Funduszu na rzecz Inkluzywności w Zatrudnianiu.
Zadaniem Funduszu ma być realne wspieranie pracodawców - ze szczególnym uwzględnieniem sektora małych i średnich przedsiębiorstw - we wdrażaniu rozwiązań zwiększających dostępność miejsc pracy. Chodzi m.in. o:
- anonimowe badania potrzeb pracowników,
- szkolenia kadr zarządzających i współpracowników o niewidzialnych niepełnosprawnościach i trudnościach,
- dofinansowania do opieki nad dziećmi oraz osobami zależnymi,
- dostosowanie stanowisk pracy oraz zakup rozwiązań technologicznych zwiększających dostępność miejsc pracy,
- programy przekwalifikowania - upskilling i reskilling.
– Nie przychodzimy do parlamentarzystów wyłącznie z diagnozą problemów, ale z konkretnymi propozycjami rozwiązań. Chcemy wspólnie wypracować mechanizmy, które realnie pomogą pracodawcom tworzyć bardziej dostępne miejsca pracy i skuteczniej wykorzystywać potencjał osób dziś zbyt często pomijanych na rynku pracy. Przedstawione przez nas propozycje legislacyjne są punktem wyjścia do dalszych, merytorycznych prac i rozmów z właściwymi resortami – podkreśla Emilia Szczukowska, koordynatorka projektu „Każdy talent na wagę złota - Inkluzywni w zatrudnianiu”.
– Podczas pierwszego posiedzenia przedstawiliśmy listę postulatów, których uwzględnienie w polskim prawie mogłoby pomóc uwolnić potencjał, kreatywność, wiedzę i talenty ogromnej grupy osób pozostających dziś w różnym stopniu poza rynkiem pracy lub napotykających na nim dodatkowe bariery. Mowa między innymi o pracownikach 50+, kobietach wracających na rynek pracy po urodzeniu dzieci, osobach przewlekle chorych oraz osobach neuroatypowych, w tym osobach z niewidocznymi niepełnosprawnościami - mówi Przemysław Śmiałkowski, wiceprezes Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego.
Drugi postulat: bardziej elastyczny Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych
Koalicja postuluje także liberalizację zasad wykorzystywania środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty mają obowiązek tworzenia ZFŚS. W 2026 r. podstawowy odpis wynosi 2 943,23 zł rocznie na jednego pracownika, czyli średnio około 245 zł miesięcznie. Oznacza to, że przedsiębiorstwo zatrudniające 50 osób przeznacza na Fundusz około 150 tys. zł rocznie, a zatrudniające 100 osób – około 300 tys. zł.
Obecnie środki ZFŚS mogą być przeznaczane m.in. na wypoczynek, działalność kulturalno-oświatową i sportowo-rekreacyjną, opiekę nad dziećmi, pomoc materialną oraz cele mieszkaniowe, a przyznawanie ulgowych świadczeń i wysokość dopłat są zasadniczo uzależnione od sytuacji materialnej pracownika.
Koalicja proponuje rozszerzenie katalogu wydatków o prywatne pakiety medyczne i profilaktykę zdrowotną, opiekę nad osobami zależnymi oraz powszechnie dostępne pakiety sportowe. Postuluje również umożliwienie finansowania tych świadczeń dla wszystkich pracowników na równych zasadach, bez każdorazowego stosowania kryterium dochodowego, a także objęcie benefitów finansowanych z ZFŚS zwolnieniami podatkowymi i składkowymi.
Szeroka reprezentacja biznesu i strony społecznej
Inicjatywa zgromadziła wyjątkowo szerokie partnerstwo firm, organizacji pozarządowych, think-tanków oraz instytucji publicznych. W rozmowach w Sejmie udział wzięli przedstawiciele takich podmiotów jak:
USP Zdrowie, Provident, Servier Polska, Amazon, Jooble Polska, Mamo Pracuj, Rodzic w Mieście, Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego, EPI-Bohater, Instytut Emerytalny, The Invisible, Fundacja ADHD, Fundacja JIM, asperIT, Fundacja Forum Prawa i Gospodarki, Urząd Pracy m.st. Warszawy, Eduwersum oraz Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego.
- Cieszę się, że tak wielu parlamentarzystów, ekspertów i przedstawicieli organizacji społecznych podziela przekonanie, że inkluzywny rynek pracy nie jest wyłącznie kwestią polityki społecznej. To również inwestycja w potencjał polskiej gospodarki. Każdy talent jest na wagę złota i warto stworzyć warunki, aby każdy mógł go wykorzystać – podkreśla Przemysław Śmiałkowski, wiceprezes Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego.
Początek prac legislacyjnych
Uczestnicy posiedzenia zadeklarowali chęć dalszej, ponadpartyjnej pracy nad rozwiązaniami prawnymi, które pozwolą znieść bariery organizacyjne, prawne i mentalne w zatrudnianiu.
Koalicja zachęca kolejne firmy, organizacje i instytucje do włączenia się w działania na rzecz inkluzywnego rynku pracy. Każdy pracodawca może podpisać Manifest na stronie inkluzywniwzatrudnianiu.pl.
